← Back to articles

Kentsel Dönüşümde Kaç Kat Verilir? Emsal, Daire ve Kat Kaybı (2026)

15.10.2026

Kentsel dönüşümde yeni bina kaç katlı yapılabilir? Emsal hesabını, %20 artışın sınırlarını, daire paylaşımını ve imza öncesi kontrolleri somut örneklerle açıklıyoruz.

Eski binası yıkılıp yeniden yapılacak bir malikin en çok merak ettiği konu, yeni binanın kaç katlı olacağı ve kendisine nasıl bir daire verileceğidir. Ancak “binam altı katlıydı, yenisi de altı katlı olacak” veya “dönüşümde bir kat fazladan veriliyor” şeklindeki açıklamalar tek başına güvenilir değildir. İlk bakılması gereken, parselin bugünkü imar hakkıdır.

1. Yeni binanın kaç katlı olacağını nereden öğrenebilirsiniz?

İlk adım, taşınmazın ada ve parsel numarasıyla ilgili belediyenin imar biriminden güncel imar durumunu ve plan notlarını temin etmektir. E-imar ekranı ön bilgi sağlayabilir; müteahhitle sözleşme yapılmadan önce yazılı ve güncel belgeyle kontrol edilmesi daha güvenlidir.

  • Yençok (Hmax) veya kat adedi: Planın izin verdiği yükseklik ve kat sınırını gösterir.
  • Emsal (KAKS): Parselde emsale esas ne kadar kat alanı üretilebileceğini belirler.
  • TAKS ve çekme mesafeleri: Binanın zeminde kaplayabileceği alanı ve yerleşimini etkiler.
  • Plan notları ve özel koşullar: Bodrum, çatı, otopark, terk, tevhit, koruma alanı veya diğer sınırlamalar bakımından sonucu değiştirebilir.

Örneğin belediye kayıtlarında “5 kat” ibaresinin bulunması, her katta aynı büyüklükte daire yapılabileceği anlamına gelmez. Emsal, parsel geometrisi, yapı yaklaşma mesafeleri ve mimari proje birlikte değerlendirilmelidir. Konuyla ilgili tanımlar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında düzenlenmiştir.

2. Emsal hesabı: 600 m² arsada ne kadar inşaat yapılabilir?

Basitleştirilmiş bir örnek üzerinden gidelim. Net imar parseli 600 m² ve planda KAKS (emsal) 1,50 olsun.

  • Hesap: 600 m² × 1,50 = 900 m² emsale esas toplam kat alanı.
  • Dört kata dağıtılırsa: Eşit dağılım varsayımında kat başına 225 m² emsale esas alan düşer.
  • Beş kata dağıtılırsa: Eşit dağılım varsayımında kat başına 180 m² emsale esas alan düşer.

Önemli: Bu rakamlar doğrudan satılabilir daire metrekaresi, net kullanım alanı veya kesin proje sonucunu göstermez. Emsal dışı alanlar, merdiven-asansör çekirdeği, yangın ve otopark şartları ile planın izin verdiği kat adedi ayrıca incelenir. Yükseklik sınırı dört katsa, yalnızca hesabı beşe bölerek beş katlı bina yapamazsınız. Emsal hesabının temel ilkeleri Yönetmeliğin 21. maddesinde yer alır.

3. Kentsel dönüşümde yüzde 20 emsal artışı veya ilave kat hakkı var mı?

6306 sayılı Kanun kapsamına girmek, kendiliğinden ek kat ya da %20 emsal artışı kazanmak demek değildir. 3194 sayılı İmar Kanunu Ek Madde 8, parsel bazında yoğunluğu, kat adedini veya bina yüksekliğini artıran plan değişikliklerine kural olarak sınırlama getirir. Bununla birlikte riskli yapının bulunduğu parsellerde, yürürlükteki planla tanınan emsale esas inşaat alanını en fazla %20 artıran plan değişiklikleri için maddede özel bir istisna vardır.

Pratik sonucu: İstisna, idarenin mutlaka %20 artış vermek zorunda olduğu anlamına gelmez. Artışın gerçekleşmesi için yetkili idarece usulüne uygun imar planı değişikliğinin hazırlanması ve onaylanması, yapılaşma koşullarının da buna elverişli olması gerekir. Üstelik %20 emsal artışı ile “bir kat ilavesi” aynı kavram değildir.

Yukarıdaki 900 m² örneğinde onaylı bir %20 emsal artışı bulunursa teorik emsale esas alan 1.080 m² olur (900 × 1,20). Bu 180 m² ilave alan, her durumda bağımsız bir kat veya ayrı bir daire oluşturmaz. Kat sınırı ve diğer imar koşulları devam eder. Ayrıca %20’yi aşan değişikliklerde değer artış payına ilişkin ayrı hükümler gündeme gelebilir (ilgili uygulama yönetmeliği).

4. Eski bina 6 katlıysa yeni bina da 6 katlı mı yapılır?

Her zaman değil. Eski binanın kat sayısı ile yeni projeye uygulanacak imar koşulları farklı olabilir. Geçmişte ruhsatlandırılmış yapının bugün aynı koşullarla yeniden ruhsatlandırılabileceği peşinen kabul edilmemelidir. Örneğin mevcut bina altı katlıyken güncel plan beş kata izin veriyorsa, sırf binada altı kat bulunduğu için yeni inşaatta altıncı katın yapılabileceği sonucu çıkmaz.

Bu tür uyuşmazlıklarda eski yapı ruhsatı, onaylı mimari proje, yapı kullanma izin belgesi (iskan), varsa tadilat ruhsatları ve güncel imar durum belgesi birlikte karşılaştırılmalıdır. Kazanılmış hak, geçiş hükümleri veya özel bir plan kararı ileri sürülecekse bunun somut belge ve mevzuat temelinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Buna karşılık eski binada ruhsatsız yapılmış bir ilave kat veya fiilî kullanım alanı varsa, bu durum yeni binada otomatik olarak aynı alanı isteme hakkı doğurmaz. Tapudaki bağımsız bölüm ve arsa payı bilgileriyle fiilî durum birbirine karıştırılmamalıdır.

5. Dönüşümde eski dairenizin yerine kaç daire ve kaç metrekare verilir?

Kanunda “bir daireye kesin bir daire” ya da “her malike iki daire” şeklinde genel bir dağıtım kuralı bulunmaz. Toplam yapılabilir alanı imar koşulları; maliklerin ortak taşınmaz üzerindeki hukuki paylarını arsa payları; yeni bağımsız bölümlerin kime bırakılacağını ise uygulanacak yönteme ve kat karşılığı inşaat sözleşmesine / paylaşım projesine ilişkin hükümler belirler.

Daire sayısından önce şu üç karşılaştırmayı yapın

  1. Eski tapu: Bağımsız bölüm numaranızı, arsa payınızı ve taşınmazın niteliğini inceleyin.
  2. Yeni paylaşım listesi: Size bırakılacak bağımsız bölümün katı, cephesi, net/brüt alanı ve varsa otopark/depo hakkını görün.
  3. Maliyet ve değer: Müteahhide kalacak bağımsız bölümler, maliklerin ek ödeme yükümlülükleri ve daireler arası değer farklarını yazılı olarak karşılaştırın.

Örnek: Aynı projede biri 95 m² net ön cephe, diğeri 95 m² net arka cephe olmak üzere iki daire eşit değerli olmayabilir. Bu nedenle yalnızca “aynı metrekareyi aldım” veya “aynı katta kaldım” kıstası yerine konum, kullanım ve ekonomik değer birlikte değerlendirilmelidir.

6. Arsa payı yanlışsa yeni daire paylaşımı etkilenir mi?

Evet. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 3. maddesine göre arsa payı, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle orantılı belirlenir. Başlangıçta hatalı arsa payı tahsis edilmişse, şartları varsa mahkemeden arsa paylarının yeniden düzenlenmesi istenebilir. Ancak bir dairenin sonradan değer kazanması tek başına arsa payını değiştirme sebebi değildir.

Özellikle aynı büyüklükte görünen fakat konumları ve değerleri farklı bağımsız bölümlerin aynı arsa payına sahip olduğu binalarda, dönüşüm sözleşmesi imzalanmadan önce arsa payı tablosunun incelenmesi yararlı olabilir. Arsa payı tek başına yeni binada aynı kat veya aynı cepheyi garanti etmez; somut tahsis mutlaka sözleşmede belirgin olmalıdır.

7. Kat maliklerinin kaçının onayı gerekir?

6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapının yeniden değerlendirilmesine ilişkin kararlarda, malik sayısına göre değil sahip olunan hisseler oranında paydaşların salt çoğunluğu esas alınır. Bu, “10 dairenin 6’sı kabul etti” hesabının her dosyada doğru olmadığı anlamına gelir. Arsa paylarının toplamı ve karar tutanağı incelenmelidir. 6306 sayılı Kanun m.6 ve Uygulama Yönetmeliği m.15 karar ve bildirim usulünü düzenler.

Karara katılmayan maliklere teklifin usulüne uygun bildirilmesi önemlidir. İlgili usulde, bildirimin yapıldığı veya yapılmış sayıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde teklifin kabul edilmemesi durumunda arsa payının satışına uzanan süreç gündeme gelebilir. Bu nedenle toplantı çağrısı, tutanak ve tebligatı görmeden “nasıl olsa sonra itiraz ederim” yaklaşımı risklidir.

8. Müteahhit sözleşmesinden önce kontrol edilecek 8 madde

Müteahhitten gelen teklifin “herkese yeni daire” şeklinde özetlenmesi yeterli değildir. Aşağıdaki hususlar mümkün olduğunca imzalı sözleşme eki ve bağımsız bölüm bazında düzenlenmelidir:

  1. Bağımsız bölüm listesi: Blok, kat, kapı numarası, yön/cephe ve arsa payı.
  2. Alan taahhüdü: Net ve brüt metrekarenin ölçüm tanımı; eksik teslimde hesap yöntemi.
  3. İmar değişikliği ihtimali: Emsal artışı gerçekleşir veya gerçekleşmezse yeni alanın ve maliyetin nasıl paylaşılacağı.
  4. İnşaat bedeli: Maliklerden para istenip istenmeyeceği; istenecekse tutar, takvim ve artış koşulları.
  5. Teslim ve gecikme: Ruhsat/işe başlama/teslim süreleri, gecikme tazminatı ve kira desteği.
  6. Teknik şartname: Malzeme, işçilik, ortak alan, asansör, otopark ve depo standartları.
  7. Teminat: İnşaatın yarım kalması ve yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi ihtimaline karşı güvence.
  8. Tapu ve iskan: Pay devri aşamaları, kat irtifakı/kat mülkiyeti işlemleri ve yapı kullanma izin belgesinin alınması.

Özellikle dikkat: “Malikler müteahhidin hazırlayacağı projeyi peşinen kabul eder” gibi belirsiz hükümler, dairelerin yeri veya büyüklüğü bakımından sonradan uyuşmazlık çıkarabilir. Teknik projenin henüz kesinleşmediği aşamada, asgari haklar ile proje değişirse uygulanacak paylaşım yöntemi yazılı şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

9. Kat veya metrekare kaybı varsa nasıl hareket edilmeli?

  1. Belgeleri toplayın: Tapu, eski onaylı proje, ruhsat/iskan, güncel imar durumu, plan notları, değerleme ve müteahhit teklifini aynı dosyada karşılaştırın.
  2. Kayıbın kaynağını ayırın: Gerçekten imar hakkı mı azalmış, arsa payı mı hatalı, yoksa yeni paylaşım sözleşmesi mi aleyhinize?
  3. Yazılı açıklama isteyin: Yetkili idareden veya proje müellifinden emsal, kat adedi ve çekme mesafelerine dayalı hesap talep edin.
  4. İmzadan önce kontrol edin: Arsa payı düzeltme, sözleşme hükümlerinin yeniden müzakeresi veya idari işlemlere yönelik başvuru ve dava ihtimallerini somut belgeye göre değerlendirin.

Sonuç olarak, kentsel dönüşümde asıl soru yalnızca “kaç kat yapılacağı” değil, “onaylı imar hakkının ne kadar olduğu ve bu hakkın maliklere hangi koşullarla dağıtılacağı” olmalıdır. Kesin hesap için her parselin imar durumu ve paylaşım projesi ayrı ayrı incelenmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sayısal örnekler varsayımsaldır; belirli bir taşınmaz için imar hakkı, kat sayısı veya bağımsız bölüm taahhüdü oluşturmaz.

Sıkça sorulan sorular

Kentsel dönüşümde herkese bir kat fazla verilir mi?

Hayır. Riskli yapı kararı tek başına ek kat hakkı oluşturmaz. Kat adedi, güncel imar planı ve ilgili onaylı değişiklikler esas alınarak belirlenir.

Beş katlı bina yıkılırsa yerine kaç kat yapılır?

Beş kat olacağı otomatik olarak kabul edilemez. Ada-parsel üzerinden güncel imar durumundaki kat/yükseklik, emsal, çekme mesafeleri ve plan notları incelenmelidir.

Kentsel dönüşümde yüzde 20 emsal artışı otomatik mi?

Hayır. İmar Kanunu Ek Madde 8’de belirli plan değişiklikleri yönünden istisna vardır. Yetkili idarenin plan değişikliğini uygun bulup onaylaması gerekir; yüzde 20 doğrudan bir kat anlamına gelmez.

Emsal 1,50 ne anlama gelir?

Net imar parseli alanının 1,50 katı kadar emsale esas toplam kat alanı hesabına işaret eder. Örneğin 600 m² net imar parselinde sonuç 900 m²’dir; satılabilir net daire alanı değildir.

Eski dairem 120 m² ise yenisi de 120 m² olmak zorunda mı?

Genel ve otomatik bir eşit metrekare kuralı yoktur. İmar hakkı, arsa payı, mimari proje ve malik-yüklenici sözleşmesinde taahhüt edilen net/brüt alan önemlidir.

Kentsel dönüşümde karar için üçte iki çoğunluk mu gerekir?

6306 sayılı Kanun kapsamındaki yeni uygulama kararlarında esas ölçü, maliklerin sahip oldukları hisseler oranında salt çoğunluktur. Malik sayısını tek başına saymak yeterli değildir.

Kaçak kat dönüşümde hak olarak sayılır mı?

Ruhsatsız veya projeye aykırı katın fiilen kullanılıyor olması, yeni binada aynı katın ruhsatlandırılacağını veya aynen verileceğini tek başına göstermez. Tapu, ruhsat ve proje ayrıca incelenmelidir.

Müteahhit daha az metrekare daire önerirse ne yapabilirim?

Önce eski ve yeni bağımsız bölümün net/brüt alan, cephe, kat, değer, arsa payı ve ek ödeme koşullarını karşılaştırın. Sözleşme imzalanmadan önce değişiklik ve güvence hükümlerini müzakere edin.

Kentsel dönüşümde arsa payı nasıl kontrol edilir?

Tapudaki arsa paylarıyla kat mülkiyetinin kurulduğu dönemdeki bağımsız bölüm değerleri karşılaştırılır. Başlangıçta orantısız tahsis varsa Kat Mülkiyeti Kanunu m.3 kapsamında mahkeme yolu gündeme gelebilir.

Atıflar

  1. 3194 sayılı İmar Kanunu Ek Madde 8 – İmar planı değişiklikleri ve riskli yapı parselleri Ek m. 8
  2. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Tanımlar; emsal ve yapılaşma koşulları m. 4, 5, 21
  3. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Katlar alanı hesabı m. 21
  4. 6306 sayılı Kanun Riskli yapılarda uygulama kararları ve payların değerlendirilmesi m. 6
  5. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği Karar toplantısı, bildirim ve satış usulü m. 15 ve 15/A (2026 değişiklikleri dahil)
  6. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Arsa payı ve düzeltme hakkı m. 3
  7. Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği Riskli yapı parsellerinde %20 artışa ilişkin düzenlemeler m. 6 ve 7
  8. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Riskli Yapı Süreci – Sıkça Sorulan Sorular Yeniden yapım ve salt çoğunluk süreci
Created with ❤ by YamanlarNet® © 2008–2026